Beslissen in groep of toch maar alleen?
Groepsbeslissingen zijn altijd beter, er zijn honderden teamoefeningen die ons daarvan proberen te overtuigen. Maar is dat wel zo?
Kwalitatief inhoudelijk is een groepsbeslissing inderdaad steeds beter , maar dan wel onder een aantal voorwaarden:
- de groepsleden zijn allemaal evenwaardig
- geen van de groepsleden is een expert
- de groepsleden kennen mekaar niet of hebben geen functionele of hiërarchische relatie
- de beslissing heeft geen zware gevolgen (het is maar een oefening)
- het stem- of keuzeproces is eenvoudig en mogelijk zelfs anoniem
Het is duidelijk dat in de meeste bedrijfssituaties deze voorwaarden NIET vervuld zijn. En dan zal een groepsbeslissing altijd vertekend zijn. Niet per se slechter, maar de kans op sociale biases is groter.
Eén van de bekendste vormen van vertekening is groupthink. Groupthink is een psychosociaal fenomeen, waarbij een groep – van op zich zeer bekwame personen – zodanig wordt beïnvloed door groepsprocessen, dat de kwaliteit van groepsbesluiten vermindert. Het ontstaat als groepsleden primair letten op het behoud van overeenstemming en eensgezindheid bij een beslissingsproces in plaats van een kritische overweging van de feiten.
Een ander bekend voorbeeld is de Abilene-paradox, waarbij een groep mensen samen een besluit neemt dat tegenovergesteld is aan de voorkeuren van elk van de individuen in de groep. Het betreft een gangbare fout in groepscommunicatie, waarbij elk lid ten onrechte van mening is dat zijn eigen voorkeur in strijd is met de voorkeur van de groep en daarom geen bezwaar maakt.
Dus een groepsbeslissing kan wel eens fout uitdraaien als ze vertekend wordt. Er is maar één remedie en dat is ervoor zorgen dat ieder groepslid het vertrouwen heeft en krijgt om openlijk zijn eigen mening te verkondigen. Want het grote voordeel van een gezamenlijke beslissing is wel dat ze zal gesteund worden door het team: ze hebben het immers zelf zo beslist. En dat noemen we dan een gedragen beslissing.
Hoe kan je wel gebruik maken van de wijsheid van de groep ?
- Zorg voor voldoende psychologische veiligheid
- gebruik discussiemethodieken die er mee voor zorgen dat alle aspecten van de beslissing op tafel komt (hoeden van de bono, impact analyse, voor-en tegens, beslissingsboom…)
- maak mensen verantwoordelijk om de beslissing van een andere kant te bekijken (vb als advocaat van de duivel)
- diegene met de meeste expertise nodigt uit om de beslissing te challengen “waar hebben we nog niet aan gedacht?” “Hoe kunnen we dit nog beter doen?”
- diegene met de meeste autoriteit spreekt als laatste zijn/haar mening uit, zodat die niet vanaf het begin beïnvloed
- werk met (anonieme) stemmechanismes
- laat ook (anoniem) schriftelijk feedback geven op de ideeën, eventueel zelfs na de sessie
Meer lezen ? Thinking, Fast and Slow van Kahneman