Ik ben de afgelopen tijd bezig met het mee begeleiden van 3 zelforganiserende teams. Mijn focus als teamcoach is om hen te faciliteren bij gedragsverandering. Teamleden worden verondersteld meer initiatief te tonen, zelf problemen op te lossen, en meer het eigen werk te organiseren.
Vaak wéten teamleden wel wat ze anders verondersteld worden te doen (management of HR kunnen dat trouwens haarfijn uitleggen :-)). Toch “komt het er vaak niet voldoende uit”.
Het Triade-model van Theo Poiesz helpt me dit te begrijpen. Het model laat zien dat drie factoren – motivatie, capaciteit en gelegenheid – samen bepalen of gedrag verandert. Als één van deze factoren ontbreekt, komt het gewenste gedrag niet tot stand.
de kans op ander gedrag = M (otivatie) x C (apaciteit) x G (elegenheid)
De drie factoren van gedragsverandering
1️⃣ Motivatie: Willen mensen het gedrag vertonen? Zonder innerlijke drang om deel te nemen aan zelforganisatie, gebeurt er weinig. Hoe graag verlangen teamleden naar meer autonomie?
2️⃣ Capaciteit: Kunnen ze het gedrag vertonen? Beschikken teamleden over de kennis, vaardigheden of middelen om zelforganiserend te werken?
3️⃣ Gelegenheid: Wordt het gedrag mogelijk gemaakt? Heeft het team de tijd, ruimte en omstandigheden om effectief zelforganiserend te zijn?
Een mooi inzicht uit het model: motivatie is leidend, maar hangt ook samen met capaciteit en gelegenheid. Als die laatste twee te laag scoren, zal de motivatie vanzelf afnemen.
Wat deed ik om gedragsverandering te stimuleren?
🔍 1. Samen analyseerden we de drie factoren.Schat voor de 3 factoren in hoe hoog ze zijn. Dat mag “ruw”. Waar zitten de sterke en zwakke punten? Is er bijvoorbeeld genoeg motivatie, maar ontbreekt het aan de juiste omstandigheden?
⚙️ 2. Onze eerste acties concentreerden zich op de hefboomfactor. Vaak -ook hier- ligt de sleutel bij gelegenheid, zoals voldoende tijd of de juiste tools. Dit is iets waar management direct invloed op heeft. Daar keuzes in maken, toont het team ook dat het menens is. Moedig ook, want we veranderden “terwijl de winkel open was”.
🎯 3. Daarna ontwikkelden we samen strategieën per factor.
- Motivatie: Verduidelijk het waaromachter zelfsturing en koppel het aan persoonlijke doelen. Een taak voor de regio manager en het begeleidende team.
- Capaciteit: Zorg voor trainingen of coaching om teamleden de benodigde vaardigheden te geven. Goed feedback geven & krijgen en samen beslissingen nemen, waren de 2 eerste trainingsprogramma’s.
- Gelegenheid:Creëer een omgeving die samenwerking en zelfsturing ondersteunt, zoals tijd voor overleg of duidelijke kaders. Zo hebben we nu naast een maandelijkse teammeeting, ook een wekelijks kort teamoverleg om de operationele en dringende zaken aan te pakken.
Conclusie
Zelfsturing vraagt gedragsverandering. Het Triade-model biedt een praktisch raamwerk om te ontdekken waar het vastloopt en hoe je dit kunt aanpakken.
Meer lezen ?
Poiesz, T. B. C. (1999).Gedragsmanagement. Waarom mensen zich (niet) gedragen. Inmerc.
Welke factor is in jouw team de grootste uitdaging?